تئاتر کودک و نوجوان در مسیر تحول؛ از دغدغه تا برنامه‌ریزی راهبردی – حوزه هنری

به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، نخستین نشست شورای سیاست‌گذاری و ارزشیابی تئاتر کودک و نوجوان با هدف بررسی وضعیت فعلی تئاتر کودک و نوجوان، ارتقاء کیفیت آثار، حمایت مستمر از تولیدات مستقل و توسعه عدالت فرهنگی از طریق فراهم کردن دسترسی گسترده کودکان به نمایش‌های باکیفیت یکشنبه ۹ شهریورماه ۱۴۰۴ در کارستان بهارستان برگزار شد.

در این جلسه تخصصی، علی جانباز رئیس حوزه کودک و نوجوان، متین محجوب رئیس و مرتضی اسدی‌مرام کارشناس تئاتر مرکز تولیدات حوزه هنری کودک و نوجوان و همچنین پیشکسوتان عرصه تئاتر کودک و نوجوان و اعضای شورای سیاست‌گذاری، مریم سعادت، مریم کاظمی، شهرام کرمی، حسین فدایی‌حسین، افشین ناظری و امیر مشهدی‌عباس در کارستان بهارستان گرد هم آمدند.

فعالیت دور از شعارهای تبلیغاتی

علی جانباز رئیس حوزه هنری کودک و نوجوان، در ابتدای این نشست با مروری بر فعالیت‌های گذشته، بر اهمیت توجه جدی به موضوع کودک و نوجوان در حوزه هنری تأکید کرد و گفت: نگاه تخصصی و منسجم‌تری در سال‌های اخیر به این بخش معطوف شده است.

وی افزود: برخلاف ساختارهای پیچیده اداری، این حوزه با رویکردی ساده و صمیمی بر کیفیت و اصالت محتوا تمرکز دارد و تلاش می‌کند فعالیت‌های خود را به دور از شعارهای تبلیغاتی پیش ببرد.

رئیس حوزه هنری کودک و نوجوان در بخش دیگری از سخنان خود به موفقیت‌های حوزه تولید انیمیشن اشاره کرد و گفت: اگرچه سالانه حدود ۳ هزار دقیقه انیمیشن تولید می‌شود و برخی آثار فروش‌هایی تا ۸۵ میلیارد تومان داشته‌اند و حتی در بازارهای بین‌المللی نیز موفق بوده‌اند اما وضعیت سینمای کودک نامطلوب است.

وی با اشاره به کمبود تولید و شکست‌های مالی در این حوزه بر موفقیت برنامه‌های سانس‌های صبحگاهی سینما برای جذب مخاطبان کودک تأکید کرد.

علی جانباز به توسعه حوزه کتاب کودک و موسیقی نیز اشاره نکرد و افزود: سال گذشته حمایت مالی قابل توجهی به کتاب‌های کودک و نوجوان اختصاص یافته و حوزه موسیقی کودک رشد قابل توجهی داشته است.

وی همچنین به فعالیت‌های مرتبط با اسباب‌بازی و بازی‌های فکری اشاره کرد که با استفاده از ابزارهای مالی نوآورانه، چرخه تولید آنها پایدار شده است.

از دیگر موضوعات مطرح شده، همکاری و تعامل با نهادهای آموزش و پرورش و شهرداری بود که در راستای استفاده از سالن‌های نمایش و سینما برای کودکان برنامه‌ریزی شده است.

رئیس حوزه هنری کودک و نوجوان بردن کودکان به سالن‌های فرهنگی را جایگزین مناسبی برای اردوهای سنتی دانست و از تلاش‌ها برای کاهش موانع لجستیکی و هزینه‌ای سخن گفت.

گزارشی از فعالیت مرکز تئاتر حوزه کودک و نوجوان

مرتضی اسدی مرام مسئول خانه تئاتر کودک و نوجوان حوزه هنری، گزارشی جامع از فعالیت‌های سال گذشته ارائه داد. او از تولید و اجرای ۳۵ اثر نمایشی متنوع در قالب‌های صحنه‌ای، خیابانی و عروسکی خبر داد که بیش از ۲۰۰ اجرا با جذب ۴۵ هزار مخاطب را به همراه داشته است. اجرای این آثار تنها در تهران محدود نبوده و در شهرهای همدان، مشهد، اصفهان، اهواز و حتی در مسیر اربعین عراق نیز برگزار شده است.

اسدی مرام به همکاری موفق با شهرداری تهران و برگزاری برنامه «باغ عروسک‌ها» اشاره کرد که از نوروز تا مهر ماه در ۲۲ منطقه تهران اجرا شد و امسال با افزودن شخصیت‌های شاهنامه‌ای توسعه خواهد یافت.

وی همچنین به موفقیت نمایش‌هایی چون «دختری از سوار آفتاب» با فروش بلیت ۱۵۰ میلیون تومانی و استقبال گسترده نوجوانان اشاره کرد.

مسئول خانه تئاتر کودک و نوجوان حوزه هنری در پایان با اشاره به پروژه‌های زیرساختی از جمله راه‌اندازی «آژانس نمایشنامه‌نویسی کودک و نوجوان» خبر داد و چشم‌انداز گسترش فعالیت‌ها در استان‌ها و حضور بین‌المللی را ترسیم کرد.

تحول در تئاتر کودک از سال گذشته

در ادامه این نشست متین محجوب رئیس مرکز تولیدات حوزه کودک و نوجوان، سال ۱۴۰۳ را نقطه عطفی در فعالیت‌های این حوزه دانست و بر ضرورت نوآوری و تحرک برای ارتقاء تولیدات تأکید کرد.

وی از برنامه‌های گسترش دسترسی کودکان شهرستان‌ها به نمایش‌های باکیفیت خبر داد و اهمیت همکاری میان بخش‌های مختلف حوزه هنری مانند موسیقی و انتشارات را یادآور شد.

محجوب همچنین تأسیس «آژانس نمایشنامه کودک و نوجوان» برای ارتقاء کیفیت متون نمایشی را از دستاوردهای مهم برشمرد و بر نقش اساتید و پیشکسوتان در نظارت و اجرای برنامه‌ها تأکید کرد.

تقویم اجرایی سالانه تنظیم شود

حسین فدایی حسین پیشکسوت تئاتر کودک، به چالش‌هایی چون نبود استمرار تولید، کمبود درآمدزایی، کمبود سالن‌های مناسب و مشکلات برنامه‌ریزی اشاره کرد.

وی بر تغییر رویکرد از سیاست‌گذاری صرف به توسعه‌محور تأکید کرد و خواستار تدوین تقویم اجرایی سالانه، حمایت از هنرمندان جوان و جذب حرفه‌ای‌ها شد.

فدایی حسین حمایت از نشر کتاب‌های تخصصی و مراکز آموزش را کلید تربیت نسل آینده هنرمندان خواند.

کمبود سالن نمایش کودک دغدغه ماست

مریم کاظمی بازیگر و کارگردان باسابقه، با تأکید بر اهمیت حمایت مستمر و نگاه تخصصی، به مشکلات ساختاری، اقتصادی و کمبود سالن‌های مناسب اشاره کرد.

وی تولیدات تئاتر کودک را با وجود حمایت‌های محدود، کمبود جذب مخاطب واقعی مواجه دانست و به اینکه برخی نمایش‌های بزرگ مثل «مری پاپینز» بیشتر ویترینی تجاری‌اند تا تئاتر واقعی کودک، نقد کرد.

کاظمی پیشنهاد می‌دهد کمک‌های خرد از سوی نهادهای مختلف (مثلاً در تهیه دکور یا موسیقی) می‌تواند چرخ تولید را به حرکت درآورد و پایداری را افزایش دهد.

وی همچنین با اعتقاد بر اینکه باید کسب‌وکارهای کوچک و مستقل در این حوزه حفظ شوند، بر اهمیت حمایت از کارهای کوچک و دانش‌آموزی به عنوان سرمایه‌های آینده تأکید کرد.

برنامه ریزی درست و استفاده از فرصت ها

مریم سعادت پیشکسوت حوزه تئاتر و عروسکی، اهمیت ویژه‌ای برای تولیدات نوجوان و عروسکی قائل است و بر ضرورت توجه تخصصی و حمایت مستمر در این بخش‌ها تأکید می‌کند.

وی به ظرفیت‌های مغفول مانده از سوی مراکز تولید اشاره کرد و خواهان برنامه‌ریزی دقیق و استفاده بهینه از فرصت‌ها شد.

ارتقای نگاه حرفه ای به تئاتر کودک و نوجوان

شهرام کرمی، کارگردان و منتقد، بر ضرورت ارتقای نگاه حرفه‌ای به تولیدات کودک و نوجوان و رعایت معیارهای کیفی تأکید می‌کند. او از کمبود سالن‌های اختصاصی و محدودیت‌های اجرایی انتقاد  کرد و به اهمیت گردش مالی و ظرفیت درآمدزایی این حوزه اشاره داشت.

کرمی پیشنهاد داد: تنوع فرم‌های نمایشی (خیابانی، عروسکی، کارناوالی و…) در برنامه‌ها دیده شود تا جذابیت و گستردگی مخاطبان افزایش یابد.

تحول مثبت در حوزه تئاتر

امیر مشهدی عباس کارگردان تئاتر کودک و نوجوان، با اشاره به تجربه شخصی خود، از تحول مثبت در حمایت‌های این حوزه خبر داد و بیان کرد: فضای تئاتر کودک پس از سال‌ها دلگرمی، دوباره زنده شده است.

وی بر ضرورت ورود موضوعی و تخصصی به تولیدات برای تقویت خلاقیت تأکید کرد.

مشهدی عباس از مهم‌ترین چالش‌ها به نبود سالن اختصاصی با مدیریت مستقل اشاره کرد و خواستار تخصیص چنین فضایی برای استمرار و کیفیت فعالیت‌ها شد.

هزینه تولید تئاتر عروسکی بالاست

افشین ناظری کارگردان تئاتر عروسکی، هزینه‌های بالای تولید این نوع نمایش‌ها را بزرگ‌ترین مانع معرفی کرد و خواهان حمایت مالی ویژه شد.

وی پیشنهاد داد که با تولید نسخه‌های فیلمی و محصولات جانبی، چرخه درآمدزایی پایدار ایجاد شود.

 ناظری بر مسئولیت اجتماعی حوزه هنری در رساندن نمایش‌ها به کودکان مناطق محروم تأکید کرد و در بخش دیگری از سخنانش لزوم افزایش هماهنگی بین بخش‌های هنری برای ارتقاء کیفیت آثار را مطرح کرد.

وی همچنین خواستار حضور متخصصان روانشناسی کودک در تیم‌های تولید برای تضمین سلامت محتوایی آثار شد.

منبع