سازمان دانش‌آموزی بستر مهم تربیت اجتماعی و جامعه‌پذیری دانش‌آموزان است

سیدمجتبی هاشمی پیش از ظهر امروز شنبه ۳۱ مردادماه در نخستین روز گردهمایی تخصصی مدیران سازمان دانش‌آموزی با بیان اینکه حضور پیشکسوتان، نیروهای باتجربه و پای‌کار در کنار جوانان پرانگیزه، ترکیبی امیدبخش برای سازمان دانش‌آموزی است، گفت: این ترکیب می‌تواند زمینه انتقال فرهنگ سازمانی به نسل‌های جدید را فراهم کند تا سازمان، ضمن حفظ هویت خود، در مسیر مأموریت‌های تعریف‌شده حرکت کند.

وی با گرامی‌داشت یاد و خاطره شهدا افزود: این عزیزان با جانفشانی خود، زمینه عزت، سربلندی و استقلال کشور را فراهم کردند. حضور در جمع مدیران و پیشکسوتان سازمان دانش‌آموزی، یادآور خاطرات ارزشمند دهه‌های گذشته است.

رئیس مرکز حراست وزارت آموزش‌وپرورش ماموریت اصلی سازمان دانش‌آموزی را «تربیت اجتماعی» دانست و تصریح کرد: سازمان دانش‌آموزی، چه با سابقه درخشان خود در دوره‌های گذشته و چه با رویکردهای جدیدی که متناسب با نیازها و ذائقه نسل امروز شکل گرفته است، ظرفیت مناسبی برای جذب دانش‌آموزان در حوزه تربیت اجتماعی دارد؛ ظرفیتی که می‌تواند دانش‌آموزان را رشد دهد و استعدادهای آنان را به سطوح بالاتری برساند.

هاشمی ادامه داد: هرچه سازمان دانش‌آموزی بتواند ماموریت خود را در این حوزه روشن‌تر تعریف کند، از ابزارهای مورد نیاز بهره ببرد و خود را با ذائقه نسل جدید هماهنگ سازد، بهتر می‌تواند به اهداف تربیتی خود دست پیدا کند. در دوره آینده نیز که از آن با عنوان «پرورشی نوین» یاد می‌شود، این ظرفیت باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.

وی با بیان اینکه تحقق تربیت اجتماعی الزاما نیازمند برنامه‌های پیچیده و پرهزینه نیست، گفت: نباید از ابتدا به دنبال کارهای بسیار بزرگ، عمیق و پرهزینه باشیم؛ زیرا بخش مهمی از یادگیری در موقعیت‌های ساده و روزمره، در تبادلات رفتاری میان دانش‌آموزان و معلمان و در آنچه دانش‌آموزان می‌بینند و از آن الگوبرداری می‌کنند، اتفاق می‌افتد.

رئیس مرکز حراست وزارت آموزش‌وپرورش افزود: می‌توان این موقعیت‌های تربیتی را گسترده‌تر، برنامه‌مندتر، عمیق‌تر و هم‌راستا با کتاب‌های درسی طراحی کرد و آن‌ها را در مسیر هدف اصلی دستگاه تعلیم و تربیت قرار داد. تجربه نشان داده است که بسیاری از برنامه‌های بزرگ و طراحی‌های پیچیده، به نتیجه مطلوب نمی‌رسند؛ بنابراین باید از امکانات و فرصت‌های موجود به بهترین شکل استفاده کرد.

هاشمی با اشاره به تاثیر موقعیت‌های ساده اما عمیق تربیتی بیان کرد: حس خوب دانش‌آموزان در اردوهای سازمان دانش‌آموزی، لبخند یک روحانی پیش‌نماز و تعامل صمیمانه مربیان با دانش‌آموزان، می‌تواند موقعیت یادگیری ایجاد کند. نباید تربیت را در پستوی کتاب‌ها و هزارتوی طرح‌ها جست‌وجو کرد.

وی تاکید کرد: سازمان دانش‌آموزی برای جامعه‌پذیر کردن دانش‌آموزان ذیل ارزش‌های نظام جمهوری اسلامی، باید بر ارزش‌های اصیل ایرانی ـ اسلامی تمرکز کند؛ ارزش‌هایی همچون راستگویی، عدالت‌خواهی، احترام به بزرگ‌ترها و مسئولیت‌پذیری که نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت اجتماعی دانش‌آموزان دارند.

هاشمی افزود: جامعه‌پذیری دانش‌آموزان از رفتارهای خرد آغاز می‌شود. در اردوهای ملی، بارها شاهد بوده‌ام که برافراشتن پرچم جمهوری اسلامی ایران، همخوانی سرودهای جمعی و اجرای برنامه‌های مشترک، چگونه بارقه‌ای از غرور و هویت را در چشمان دانش‌آموزان ایجاد می‌کند.

وی گفت: از مدیران و فعالان سازمان دانش‌آموزی انتظار می‌رود نسبت به همین موقعیت‌های خرد اما اثرگذار تربیتی حساس باشند و برای تقویت و گسترش آن‌ها تلاش کنند.

رئیس مرکز حراست وزارت آموزش‌وپرورش با اشاره به جایگاه آموزش‌وپرورش به عنوان «نهاد تداوم‌بخش» نظام سیاسی و ارزشی کشور، اظهار کرد: بر اساس قانون تاسیس وزارت آموزش‌وپرورش، جهت‌گیری‌های کلان این دستگاه، زمینه‌سازی برای تحقق آرمان‌های الهی است. نظام تعلیم و تربیت وظیفه دارد نسل‌های آینده را بر مبنای ارزش‌های تمدن‌ساز پرورش دهد؛ لذا یکی از مهم‌ترین خروجی‌های تربیت اجتماعی، ایجاد تعادل و هم‌سویی میان منافع فردی و منافع اجتماعی است.

ضرورت عبور از رقابت‌های فردیِ آسیب‌زا

هاشمی با انتقاد از الگوهای رقابتی که در آن دانش‌آموزان در برابر یکدیگر قرار می‌گیرند، تصریح کرد: در سیستم‌های آموزشی نباید به شکلی عمل کرد که یک نفر برنده و بقیه بازنده شوند؛ چرا که این سبک از رقابت، نوزده نفر دیگر را دلسرد کرده و از شرایط مطلوب تربیتی دور می‌کند. هنر مربیان و مدیران باید این باشد که جامعه‌پذیری و ارزش‌ها را در قالب «بازی‌های گروهی» طراحی کنند، به‌گونه‌ای که دانش‌آموز هویت خود را در گروه بیابد، نقش خود را بشناسد و کار تیمی را به عنوان یک ارزش بپذیرد.

طراحی بازی‌های مهارتی برای مقابله با فقر حرکتی

وی یکی از آسیب‌های جدی نسل جدید را «فقر حرکتی» و پیامدهای ناشی از آن برشمرد و گفت: پدیده‌هایی نظیر کاهش اعتمادبه‌نفس، ضعف عزت‌نفس و آسیب‌های روانی، مستقیما با عدم تحرک و انزوای دانش‌آموزان در فضای مجازی گره خورده است. در همین راستا، طراحی بازی‌های مهارتی، راهکاری هوشمندانه است که هم دانش‌آموز را از فضای مجازی خارج می‌کند و هم مهارت‌های کار گروهی را به او می‌آموزد.

رئیس مرکز حراست وزارت آموزش‌وپرورش خطاب به مدیران استانی تاکید کرد: شما در استان‌ها با توجه به فرهنگ و توانمندی‌های بومی خود، می‌توانید بازی‌ها و فعالیت‌هایی را طراحی کنید که ضمن امتیازآور بودن و جذابیت، خروجی تربیتی مطلوبی برای گروه‌های دانش‌آموزی داشته باشد.

نقش کلیدی سازمان دانش‌آموزی در ترویج فرهنگ خدمت

هاشمی با بیان اینکه دانش‌آموز آینده کشور است و باید احساس نیاز به خدمت را در درون او نهادینه کرد، افزود: اگر دانش‌آموز دریابد که منفعت شخصی‌اش در گرو منفعت جامعه است، برای تعالی آن تلاش خواهد کرد. ما باید این احساس نیاز به خدمت و تلاش را در دل نوجوانان و جوانان ایجاد کنیم.

وی خاطرنشان کرد: سازمان دانش‌آموزی از چارچوب محکم و ساختار منسجمی برخوردار است که می‌تواند این فرایند تربیتی را به شکلی قابل‌قبول، در دسترس و کم‌هزینه محقق کند. انتظار می‌رود با تکیه بر این ظرفیت‌ها، شاهد نقش‌آفرینی موثر سازمان در تربیت نسلی پویا، مسئولیت‌پذیر و جامعه‌گرا باشیم.