از ساخت ۱۳ هزار کلاس تا «مهر بانشاط»؛ روایت پانا از نخستین روز اجلاس رؤسای آموزش‌وپرورش

سی‌ونهمین اجلاس رؤسای آموزش‌وپرورش سراسر کشور صبح یکشنبه ۲۵ مردادماه در اردوگاه شهید باهنر تهران آغاز شد و قرار است طی سه روز، مدیران و رؤسای مناطق آموزش‌وپرورش در کنار مسئولان ستادی و استانی، مهم‌ترین مسائل و اولویت‌های سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ را بررسی کنند.

تبدیل سیاست‌ها و راهبردهای کلان به برنامه‌های اجرایی، ایجاد هماهنگی بیشتر میان صف و ستاد، تبادل تجربه‌های مدیریتی و ارائه راهکار برای حل مسائل و چالش‌های نظام تعلیم و تربیت، از اهداف اصلی این اجلاس عنوان شده است.

در نخستین روز این رویداد، یک پیام بیش از هر چیز در سخنان مسئولان و موضوعات مطرح‌شده تکرار شد؛ مهر ۱۴۰۵ باید حاصل یک آمادگی کامل چندوجهی باشد؛ آمادگی‌ای که تنها به بازگشایی مدارس محدود نمی‌شود و از ساخت کلاس درس و تأمین معلم تا بازنگری در شیوه یادگیری، تربیت دانش‌آموز، سلامت، نشاط و رفاه فرهنگیان را دربرمی‌گیرد.

اجلاس با چه هدفی برگزار شد؟

مناطق آموزش‌وپرورش کشور در این اجلاس در قالب شش قطب به بررسی موضوعات تخصصی می‌پردازند. اجرای سند تحول بنیادین، توسعه عدالت آموزشی، الزامات برنامه هفتم پیشرفت، تدوین برنامه‌های اجرایی منطبق با اسناد بالادستی و بررسی ظرفیت هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین در فرایندهای آموزشی، از جمله محورهای اصلی این نشست‌ها است.

در همین چارچوب، عدالت آموزشی، ارتقای کیفیت آموزشی و تربیتی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، مشارکت‌پذیری و پاسخگویی به‌عنوان رویکردهای اصلی اجلاس مطرح شد؛ رویکردهایی که قرار است مسیر برنامه‌ریزی مدیران آموزش‌وپرورش در سال تحصیلی پیش‌رو را مشخص کنند.

بنابراین، روز نخست اجلاس را می‌توان روز ترسیم تصویر کلی آموزش‌وپرورش در آستانه مهر دانست؛ تصویری که در آن، مدرسه تنها یک ساختمان یا محل برگزاری کلاس نیست، بلکه نقطه تلاقی سیاست‌های آموزشی، تربیتی، اجتماعی و حتی توسعه‌ای کشور محسوب می‌شود.

هشت برنامه تحول و ۲۰ توصیه مدیریتی؛ وزیر چه نقشه‌ای پیش روی مدیران گذاشت؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های روز نخست، تشریح هشت برنامه برای تحول آموزش‌وپرورش و ارائه ۲۰ توصیه مدیریتی وزیر آموزش‌وپرورش به رؤسای مناطق بود. این بخش از اجلاس، بیش از هر چیز بر نقش مدیران در تبدیل برنامه‌های ستادی به اقدامات ملموس در مدارس تأکید داشت.

پیام اصلی این بخش آن بود که تحول در آموزش‌وپرورش صرفاً با ابلاغ دستورالعمل و بخشنامه محقق نمی‌شود و رؤسای مناطق، مدیران مدارس و بدنه اجرایی باید نقش فعالی در عملیاتی شدن سیاست‌ها داشته باشند. به همین دلیل، اجلاس امسال در کنار طرح مباحث کلان، بر مسئولیت مدیران مناطق در پیگیری و اجرای برنامه‌ها نیز تمرکز ویژه‌ای دارد.

در واقع، آنچه در روز نخست اجلاس دیده می‌شد، تلاش برای ایجاد یک زبان مشترک میان ستاد و صف بود؛ اینکه اولویت‌های کلان وزارتخانه از عدالت آموزشی و کیفیت‌بخشی گرفته تا برنامه درسی و تربیت، در همه استان‌ها و مناطق به برنامه‌هایی متناسب با شرایط محلی تبدیل شود.

مهر ۱۴۰۵ و توسعه فضاهای آموزشی؛ ساخت ۱۳ هزار کلاس درس

آمادگی برای آغاز سال تحصیلی جدید، یکی از جدی‌ترین محورهای نخستین روز اجلاس بود. در این بخش، توسعه فضاهای آموزشی و ساخت ۱۳ هزار کلاس درس تا مهر ۱۴۰۵ مورد تأکید قرار گرفت.

این موضوع در کنار تأکید بر استمرار فعالیت آموزش‌وپرورش در شرایط دشوار و تجربه جنگ ۱۲روزه مطرح شد؛ تجربه‌ای که نشان داد فرایند تعلیم و تربیت نمی‌تواند متوقف شود و باید برای تداوم آموزش در شرایط مختلف، ظرفیت و آمادگی لازم وجود داشته باشد.

در بخش دیگری از مباحث مربوط به توسعه عدالت آموزشی، نقش خیرین نیز مورد توجه قرار گرفت. هدف‌گذاری ۳۰ هزار میلیارد تومانی خیرین برای توسعه عدالت آموزشی، نشان‌دهنده تلاش برای استفاده از ظرفیت مشارکت‌های مردمی در کنار منابع دولتی است. در این نگاه، مدرسه‌سازی تنها ایجاد یک فضای فیزیکی نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای توسعه پایدار و فراهم کردن فرصت‌های برابر آموزشی برای دانش‌آموزان در مناطق مختلف کشور محسوب می‌شود.

در این میان، ایده «آزمایشگاه زندگی» به‌عنوان یکی از مفاهیم کلیدی مطرح شد؛ اینکه همان‌گونه که دانش‌آموز برای یادگیری علوم به آزمایشگاه فیزیک و شیمی نیاز دارد، برای یادگیری زندگی، مسئولیت‌پذیری، مشارکت و مواجهه با مسائل واقعی نیز باید فرصت تجربه داشته باشد.

این رویکرد در امتداد همان نگاه کلی به مدرسه قرار می‌گیرد؛ مدرسه‌ای که قرار نیست فقط اطلاعات را منتقل کند، بلکه باید بستری برای تجربه زندگی اجتماعی و رشد شخصیت دانش‌آموز باشد.

قرآن و نماز در نقشه تربیتی مدارس

موضوع قرآن و نماز نیز از دیگر محورهای مهم روز نخست اجلاس بود. برگزاری هفتمین اجلاس سراسری نماز آموزش‌وپرورش با شعار «نماز الفبای تربیت» مطرح شد و بر جایگاه نماز به‌عنوان یکی از اولویت‌های تربیتی آموزش‌وپرورش تأکید شد.

همچنین در بخش دیگری از مباحث، قرآن به‌عنوان «نرم‌افزار اصلی» تربیت در آموزش‌وپرورش معرفی شد؛ نگاهی که تلاش دارد فعالیت‌های دینی و قرآنی را نه به‌عنوان برنامه‌هایی جدا از زندگی مدرسه، بلکه به‌عنوان بخشی از فرآیند کلی تربیت دانش‌آموز دنبال کند.

مهر بانشاط؛ از تجهیزات ورزشی تا تبدیل مدرسه به کانون سلامت

سلامت و نشاط دانش‌آموزان نیز در میان برنامه‌های روز نخست اجلاس جایگاه ویژه‌ای داشت. تجهیز ۷۲ هزار مدرسه به تجهیزات ورزشی و بهداشتی و اجرای برنامه‌های ورزشی برای «مهر بانشاط» از جمله برنامه‌هایی بود که مطرح شد.

در کنار ورزش و نشاط، موضوع سلامت نیز با نگاهی بلندمدت بررسی شد. تأکید بر اینکه سنگ بنای سلامت دوران سالمندی در کودکی گذاشته می‌شود، توجه به نقش مدرسه در شکل‌گیری سبک زندگی و سلامت نسل آینده را پررنگ‌تر کرد. در این چارچوب، تبدیل مدارس به کانون‌های سلامت برای تضمین آینده کشور، به‌عنوان یک ضرورت مطرح شد.

این بخش از مباحث نشان می‌دهد که کیفیت مدرسه در نگاه برنامه‌ریزان آموزش‌وپرورش، تنها با نتایج تحصیلی سنجیده نمی‌شود و سلامت جسمی، نشاط و سبک زندگی دانش‌آموز نیز بخشی از مأموریت مدرسه محسوب می‌شود.

رفاه فرهنگیان و مدیریت منابع؛ ضلع دیگر آمادگی برای سال تحصیلی

در بخش انتهایی موضوعات مطرح‌شده در روز نخست اجلاس، رفاه فرهنگیان و مدیریت منابع آموزش‌وپرورش نیز مورد توجه قرار گرفت.

راه‌اندازی «سوپر اپلیکیشن رفاهی» فرهنگیان با هدف یکپارچه‌سازی و سرعت‌بخشی به ارائه خدمات، یکی از برنامه‌های مطرح‌شده بود؛ اقدامی که قرار است دسترسی فرهنگیان به خدمات رفاهی را تسهیل کند.

افزایش اعتبارات تغذیه رایگان و رفاه فرهنگیان و همچنین تأکید بر مدیریت هوشمندانه منابع آموزش‌وپرورش نیز از دیگر مباحث این بخش بود.

طرح این مسائل در کنار برنامه‌های آموزشی و تربیتی، نشان می‌دهد که در اجلاس امسال، نیروی انسانی و شرایط فعالیت فرهنگیان نیز به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اثرگذار بر کیفیت نظام آموزشی مورد توجه قرار گرفته است.

جمع‌بندی؛ روز اول، ترسیم نقشه‌ای برای مدرسه آینده

نخستین روز سی‌ونهمین اجلاس رؤسای آموزش‌وپرورش کشور را می‌توان روزی برای کنار هم قرار گرفتن قطعات مختلف یک پازل بزرگ دانست؛ از ساخت کلاس درس و توسعه عدالت آموزشی تا تأمین و ساماندهی معلم، از تغییر برنامه درسی تا مهارت‌آموزی، از هویت‌سازی و فعالیت‌های پرورشی تا سلامت و نشاط دانش‌آموزان و از رفاه فرهنگیان تا مدیریت منابع.

در این میان، شاید مهم‌ترین وجه مشترک همه مباحث مطرح‌شده، تلاش برای عبور از نگاه تک‌بعدی به مدرسه بود؛ مدرسه‌ای که در آن آموزش، تربیت، مهارت، سلامت، هویت و امید باید در کنار یکدیگر دیده شوند.

سی‌ونهمین اجلاس با شعار «حماسه همدلی برای ایران» آغاز شده و هدف آن، تبدیل سیاست‌ها و اولویت‌های کلان به برنامه‌هایی قابل اجرا در مناطق و مدارس است.