نقشه راه چهارلایه فعالیت‌های پرورشی برای هویت‌سازی دانش‌آموزان/ همان‌طور که آزمایشگاه فیزیک و شیمی داریم، باید «آزمایشگاه زندگی» هم داشته باشیم

صادق حسین‌زاده ملکی، معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش و پرورش عصر امروز در سی‌ونهمین اجلاس مدیران و روسای آموزش و پرورش، با تشریح رویکردهای جدید معاونت پرورشی و فرهنگی، «هویت‌سازی، مشارکت دانش‌آموزان و تبدیل موقعیت‌های اجتماعی به فرصت‌های تربیتی» را از مهم‌ترین محورهای فعالیت‌های آینده این معاونت عنوان کرد.

جنگ‌های اخیر، نبرد هویت‌هاست

معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش و پرورش با اشاره به تحولات بین‌المللی، نگاه جدیدی به وقایع اخیر جهان مطرح کرد و گفت: معتقدم جنگ‌های اخیر اساساً یک جنگ هویتی است؛ تقابل تبلور هویت ایرانی، اسلامی و انقلابی در یک سو و تبلور هویت شیطانی جبهه استکبار به رهبری آمریکا و صهیونیست‌ها در سوی دیگر.

وی افزود: ملت ایران به پشتوانه هویت گران‌سنگ خود جرئت کرد در برابر این جبهه بایستد و سیلی سختی به دشمن وارد کند؛ بنابراین، قدرشناسی، توسعه و تقویت این هویت از ضروریات قطعی این برهه تاریخی است.

حسین‌زاده ملکی با اشاره به همبستگی در نظام اجتماعی کشور اظهار کرد: در ابتدای وقایع اخیر(جنگ ۱۲ روزه) شاهد یک همبستگی و انسجام اجتماعی حیرت‌انگیز بودیم، اما نتوانستیم این همبستگی را به «سرمایه اجتماعی» پایدار تبدیل کنیم. این موضوع نشان می‌دهد که جامعه تعلیم و تربیت، مربیان و مدیران ما چه مسئولیت سنگینی بر دوش دارند تا این برانگیختگی‌های ملی و تمدنی را به خاطرات ماندگار در ذهن دانش‌آموزان تبدیل کنند.

وی با طرح این پرسش که «دانش‌آموزان چه مقدار از این رویدادها را روایت‌گری کرده‌اند؟» تأکید کرد: یکی از مهم‌ترین وظایف ما این است که خطورات ذهنی دانش‌آموزان را به خاطرات ملی تبدیل کنیم و انعکاس انسانیت ایرانی را در قلب و ذهن آنان حک کنیم.

معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش همچنین بر ضرورت تفکیک روش‌های آموزشی و پرورشی تأکید کرد و گفت: اگر آموزش بر پایه کلاس و با محوریت معلم برای انتقال شایستگی‌ها شکل می‌گیرد، در مقابل، امر پرورش باید بر پایه «موقعیت تربیتی» و با محوریت دانش‌آموز باشد.

وی افزود: چالش‌های اجتماعی، بزرگ‌ترین فرصت برای معلمان و مربیان هستند تا با بهره‌گیری از موقعیت‌های تربیتی، دانش‌آموز را در مسیر صحیح هدایت کنند.

مدرسه؛ آزمایشگاه زندگی

حسین‌زاده ملکی تصریح کرد: معیار موفقیت یک مدیر مدرسه این است که چند درصد دانش‌آموزان در فعالیت‌های مدرسه نقش‌آفرینی می‌کنند. غایت نظام پرورشی، پرورش خرد، تفکر و مهارت‌های خوشبختی است.

وی با اشاره به سخنان رئیس‌جمهور درباره نیاز به غنای ذهنی برای تفکر، افزود: همان‌طورکه آزمایشگاه فیزیک و شیمی داریم، معاونت پرورشی نیز باید «آزمایشگاه زندگی» را در مدارس مستقر کند تا دانش‌آموزان در آن مهارت‌های زیستن را تمرین کنند.

مدل چهارلایه برای هویت‌سازی

معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش و پرورش در ادامه، نقشه راه چهارلایه‌ای فعالیت‌های پرورشی آینده را تبیین کرد و گفت: نخستین لایه، «سرگرمی‌های مفید» است؛ یعنی ایجاد و توسعه سرگرمی‌های هدفمند، گروهی و فرهنگی که متأسفانه مورد کم‌توجهی قرار گرفته است.

وی افزود: لایه دوم، «مشارکت و نقش‌آفرینی» است؛ به این معنا که باید فرصت‌هایی فراهم شود تا دانش‌آموزان مسئولیت‌های اجتماعی و تشکیلاتی را در فضای مدرسه تمرین کنند؛ به‌گونه‌ای که هیچ دانش‌آموزی بدون مسئولیت نباشد.

حسین‌زاده ملکی «مصرف فرهنگی و تربیتی» را سومین لایه این مدل عنوان کرد و گفت: تغذیه فکری و برنامه‌ریزی هویت‌بخش برای دانش‌آموزان باید مورد توجه قرار گیرد.

وی چهارمین لایه را «استعدادیابی و استعدادپروری» دانست و افزود: این فرایندی عمیق است که باید خردورزی و مهارت‌های زندگی را در دانش‌آموز نهادینه کند.

معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش و پرورش تأکید کرد: اگر دانش‌آموزان با این چهار لایه مأنوس شوند، در نهایت خردورزی و خوشبختی در جامعه دانش‌آموزی محقق خواهد شد.

سبد متنوع برنامه‌های پرورشی برای همه دانش‌آموزان

حسین‌زاده ملکی با بیان اینکه نظام تعلیم و تربیت نسبت به تمام دانش‌آموزان مسئولیت دارد، اظهار کرد: حتی دانش‌آموزی که بیشتر درگیر آسیب‌های اجتماعی است، فرزند این نظام است و ما در قبال او وظیفه داریم.

وی ادامه داد: بنابراین، سبد برنامه‌های آموزشی و پرورشی ما باید برای همه دانش‌آموزان، با هر سلیقه و علاقه‌ای، در مسیر تحقق شایستگی‌های اصیل ایرانی، اسلامی و انقلابی، متنوع و برقرار باشد.

معاون پرورشی و فرهنگی وزیر آموزش و پرورش با اشاره به اهمیت سرگرمی‌های هدفمند و مشارکت‌های اجتماعی تصریح کرد: وقتی تأکید می‌کنیم که با سرگرمی‌های مفید باید آغوش خود را به روی همه دانش‌آموزان باز کنیم، در واقع به دنبال فرصت‌سازی برای نقش‌آفرینی هستیم.

وی شعار «هر دانش‌آموز یک نقش و هر دانش‌آموز یک تشکل» را کلیدی دانست و گفت: در ساحت مشارکت و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان برنامه‌های ویژه‌ای داریم. مرحله اول این کار در سال گذشته اجرا شد و در سال‌های آینده به‌طور گسترده‌تری توسعه خواهد یافت؛ به‌گونه‌ای که هیچ دانش‌آموزی از فرصت نقش‌آفرینی در فعالیت‌های پرورشی محروم نماند.